Het thema demonstranten privacy overheid krijgt extra aandacht. Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt in zijn jaarlijkse rapportage dat de Nederlandse overheid steeds meer informatie verzamelt over demonstraties en demonstranten. Die ontwikkeling kan mensenrechten onder druk zetten.
Wat verzamelt de overheid precies? Het College keek naar online monitoring, observaties door de politie op straat, informatie van burgerinformanten, gegevens van organisatoren en cameratoezicht. Die informatie kan helpen om een demonstratie goed te laten verlopen. Maar ze kan ook persoonlijke gegevens bevatten of iets zeggen over politieke of religieuze opvattingen.
De grootste zorg van het College is de optelsom van maatregelen. Door gegevens uit verschillende bronnen te combineren, ontstaat een gedetailleerd beeld van het persoonlijke leven van demonstranten en organisatoren. Daarmee neemt het risico toe op inbreuken op de persoonlijke levenssfeer en op het recht om vreedzaam te demonstreren.
Wat zegt het College voor de Rechten van de Mens over demonstraties? Rick Lawson, voorzitter van het College, stelt dat mensen zich vrij moeten voelen om op te komen voor wat zij belangrijk vinden. Volgens hem schrikt te veel of onnodige informatieverzameling mensen af. Het demonstratierecht noemt hij een onmisbaar onderdeel van de democratische rechtsstaat.
Volgens het College kan een vicieuze cirkel ontstaan. Sommige demonstranten gaan de overheid wantrouwen en melden een demonstratie soms niet vooraf aan. Overheden gaan dan op andere manieren informatie verzamelen. Volgens het College verloopt ongeveer 97 procent van de demonstraties zonder incidenten.
Wat vindt het College van informatie verzamelen rond het demonstratierecht? Het wil dat de overheid alleen maatregelen neemt bij een dringende maatschappelijke behoefte. Nieuwe maatregelen moeten ook worden beoordeeld in samenhang met bestaande maatregelen.
Daarnaast moet de overheid inzichtelijk maken hoe en wanneer zij informatie over personen opslaat. Ook moet duidelijk zijn welke rechten mensen hebben, zoals het recht om hun opgeslagen gegevens in te zien. Organisatoren kunnen volgens het College ook anoniem kennisgeving doen van een demonstratie. Verzamel in standaardformulieren zo min mogelijk persoonsgegevens.
